ประวัติความเป็นมา
ห้องสมุดภาพและเสียง
ผลงาน
ไขปัญหากฎหมาย
      รวบรวมคอลัมน์ถามตอบกับมีชัย
     ถามตอบกับเว็บมีชัยไทยแลนด์
eBook
     netLibrary
     eBrary
     Kluwer
    IR Web
เว็บไซต์เกี่ยวกับกฎหมาย

ใส่คำสืบค้น  

ไขปัญหากฏหมาย  

คำถาม

ขั้นตอนการออกกฎหมาย มีกี่ขั้นตอน อะไรบ้าง 
  นางจุฑามาศ เฮงยศมาก      

คำตอบ

เรียน คุณจุฑามาศ 


ถ้าหมายถึงขั้นตอนของรัฐสภาจะมีดังต่อไปนี้ 

1. คณะรัฐมนตรี หรือสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร หรือผู้มีสิทธิเลือกตั้งจำนวน 50,000 คน เสนอร่าง พระราชบัญญัติต่อสภาผู้แทนราษฎร 

2. สภาผู้แทนราษฎรบรรจุเข้าระเบียบวาระ เพื่อพิจารณาในวาระที่ 1 ขั้นรับหลักการ ซึ่งสมาชิกจะอภิปรายในหลักการของร่างพระราชบัญญัติ ว่าจะสมควรรับหลักการแห่งร่าง พรบ.ดังกล่าวหรือไม่ 

3. ถ้าไม่รับหลักการ ร่าง พรบ.ดังกล่าวย่อมตกไป ถ้ารับหลักการ สภาจะพิจารณาว่า จะพิจารณาในรายละเอียดโดยใช้กรรมาธิการใด ซึ่งมี 3 วิธี คือวิธีที่ 1 ใช้กรรมาธิการเต็มสภา พิจารณา 3 วาระติดต่อกันไป ซึ่งนิยมใช้สำหรับกฎหมายสั้น ๆ ที่ไม่มีรายละเอียดมากนัก วิธีที่ 2 คือส่งกรรมาธิการสามัญ ซึ่งสภาตั้งไว้เป็นประจำอยู่แล้ว หรือวิธีที่ 3 ส่งกรรมาธิการวิสามัญ ซึ่งสภาจะได้มีมติตั้งขึ้นเป็นการเฉพาะ โดยประกอบไปด้วยสมาชิกของสภาและบุคคลภายนอก 

4. เมื่อตกลงว่าจะส่งกรรมาธิการโดยวิธีใดแล้ว สภาจะได้กำหนดระยะเวลาการแปรญัตติ ซึ่งหมายความว่าจะเปิดโอกาสให้สมาชิกที่ไม่ได้เป็นกรรมาธิการเสนอคำแก้ไขร่างพระราชบัญญัติได้ภายในกี่วัน 

5. ในชั้นกรรมาธิการ ๆ จะพิจารณาร่าง พรบ.ในรายละเอียดทุกมาตราว่าจะแก้ไขเพิ่มเติมอย่างไรหรือไม่ พร้อมทั้งพิจารณาคำขอแปรญัตติของสมาชิกอื่นด้วยว่าจะเห็นด้วยกับคำขอแปรญัตตินั้นหรือไม่ 

6. เมื่อกรรมาธิการพิจารณาเสร็จแล้ว จะส่งกลับเข้าสภาผู้แทนเพื่อพิจารณาในวาระที่ 2 และ 3 

7. ในการพิจารณาวาระที่ 2 สภาจะพิจารณาเรียงลำดับทีละมาตรา ว่าจะเห็นชอบด้วยกับการแก้ไขเพิ่มเติมของกรรมาธิการหรือไม่ 

8. เมื่อพิจารณาวาระที่ 2 เสร็จแล้ว สภาจะพิจารณาวาระที่ 3 ว่าจะเห็นชอบในร่างพระราชบัญญัตินั้นทั้งฉบับหรือไม่ 

9. เมื่อสภามีมติเห็นชอบแล้ว จะส่งร่างพระราชบัญญัตินั้นไปยังวุฒิสภา ซึ่งถ้าเป็นร่างพระราชบัญญัติเกี่ยวด้วยการเงิน วุฒิสภาจะมีเวลาพิจารณา 30 วัน ถ้าเป็นร่างพระราชบัญญัติที่ไม่เกี่ยวกับการเงิน วุฒิสภาจะต้องพิจารณาให้แล้วเสร็จภายใน 60 วัน แต่ทั้งนี้วุฒิสภาอาจขยายเวลาออกไปได้อีกไม่เกิน 30 วัน 

10 ในชั้นพิจารณาของวุฒิสภาจะมีขั้นตอนเช่นเดียวกับสภาผู้แทนตาม 1-8 

12 เมื่อวุฒิสภาพิจารณาเสร็จแล้วถ้าวุฒิสภาเห็นชอบด้วยโดยไม่มีการแก้ไข ก็จะส่งกลับคืนมายังสภาผู้แทนราษฎรเพื่อส่งไปยังนายกรัฐมนตรีเพื่อนำความกราบบังคมทูลเพื่อทรงลงพระปรมาภิไธยต่อไป 

13. ถ้าวุฒิสภาไม่เห็นชอบด้วย ก็จะยับยั้งไว้ และส่งคืนมายังสภาผู้แทนราษฎร ถ้าเป็นกฎหมายการเงิน สภาผู้แทนราษฎรมีสิทธิหยิบยกขึ้นมาพิจารณาใหม่ได้ทันที แต่ถ้าไม่ใช่กฎหมายการเงิน ต้องรอเวลาให้ล่วงพ้นไป 180 วันก่อนจึงจะหยิบยกขึ้นมาพิจารณาใหม่ได้ ในกรณีที่สภาผู้แทนหยิบยกขึ้นมาพิจารณาใหม่และมีมติยืนยันตามร่างเดิมของตนด้วยคะแนนเสียงมากกว่ากึ่งหนึ่งของสมาชิกทั้งหมดที่มีอยู่ ก็จะส่งร่างไปยังนายกรัฐมนตรีเพื่อนำความกราบบังคมทูลเพื่อทรงลงพระปรมาภิไธยต่อไป 

14. ถ้าวุฒิสภาแก้ไขเพิ่มเติม จะส่งคืนไปยังสภาผู้แทนราษฎร ถ้าสภาผู้แทนราษฎรเห็นชอบด้วยกับการแก้ไขเพิ่มเติม ก็ส่งไปยังนายกรัฐมนตรีเพื่อนำความกราบบังคมทูลฯ ถ้าไม่เห็นชอบด้วยกับการแก้ไขเพิ่มเติม ทั้งสองสภาจะต้องตั้งกรรมาธิการร่วมกันมีจำนวนเท่าๆ กันตามที่สภาผู้แทนราษฎรกำหนด เพื่อไปพิจารณาร่วมกันว่าจะสมควรแก้ไขหรือไม่แก้ไขอย่างไร 

15 เมื่อกรรมาธิการร่วมกันพิจารณาเสร็จแล้วจะส่งกลับไปยังสภาทั้งสอง ซึ่งแต่ละสภาจะต้องพิจารณาว่าจะเห็นชอบด้วยกับผลการพิจารณาของกรรมาธิการร่วมกันหรือไม่ ถ้าทั้งสองสภาต่างเห็นชอบ ก็จะส่งไปยังนายกรัฐมนตรีเพื่อนำความกราบบังคมทูลต่อไป ถ้าสภาหนึ่งสภาใดไม่เห็นชอบด้วย กฎหมายนั้นก็จะถูกยับยั้งไว้ 
และสภาผู้แทนราษฎรมีสิทธิหยิบยกขึ้นพิจารณาใหม่ได้ ตามข้อ 13 

16. เมื่อมีการนำร่างพระราชบัญญัติขึ้นกราบบังคมทูลเพื่อทรงลงพระปรมาภิไธยนั้น พระมหากษัตริย์อาจทรงไม่เห็นชอบด้วยกับร่างพระราชบัญญัตินั้นโดยไม่ทรงลงพระปรมาภิไธย หรือไม่พระราชทานคืนมาภายในเก้าสิบวันก็ได้ ในกรณีเช่นนั้น ทั้งสองสภาจะต้องประชุมร่วมกันเพื่อปรึกษาร่างพระราชบัญญัตินั้นใหม่ และถ้าทั้งสองสภามีมติยืนยันด้วยคะแนนเสียงไม่น้อยกว่า 2 ใน 3 ของสมาชิกทั้งหมดของทั้งสองสภา ก็ให้นำความกราบบังคมทูลใหม่ ถ้าพระมหากษัตริย์ไม่ทรงลงพระปรมาภิไธยและพระราชทานคืนมาภายใน 30 วัน นายกรัฐมนตรีสามารถนำร่างพระราชบัญญัตินั้นประกาศในราชกิจจานุเบกษา ประกาศใช้เป็นกฎหมายเสมือนหนึ่งพระมหากษัตริย์ได้ทรงลงพระปรมาภิไธยแล้วได้ 


มีชัย ฤชุพันธุ์ 

29 เม.ย. 2546 
Copyright © 2004 , Academic Resource Center, Mahasarakham University
Webmaster, Tel 0-4375-4320-40 - 2491,2493,2427 Fax 0-4375-4358 .